شيخ حسين انصاريان
326
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى)
اى قوم من ! نعمت خدا را بر خود ياد كنيد ، آنگاه كه در ميان شما پيامبرانى قرار داد . وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 1 » و شما را در آفرينش [ جسم و جان ] نيرومندى و قدرت افزود ، پس نعمت هاى خدا را به ياد آوريد تا رستگار شويد . فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ » « 2 » پس نعمت هاى خدا را ياد كنيد و در زمين تبهكارانه فتنه و آشوب برپا نكنيد . يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللّهَ ذِكْراً كَثيراً » « 3 » اى اهل ايمان ! خدا را بسيار ياد كنيد . در هر صورت ، ذكر حقيقتى است قلبى كه از توجّه به حضرت حق و قيامت و انديشه در كاينات و تفكّر در قرآن و انجام فرائض ، به دست مىآيد و ثمرهاش در حركت زبان با ذكر الفاظى و حركات مثبت در اعضا و جوارح پديد مىآيد و تحقّقش در اين سه مرحله ، شرف و عظمت ذاكر است . « يَا مَنْ ذِكْرُهُ شَرَفٌ لِلذَّاكِرِينَ » محدود نبودن ذكر « رسالهء « نور على نور ذكر و ذاكر و مذكور » كه در مقدمهء « مفتاح الفلاح » شيخ بهايى آمده ، مىنويسد : خداوند در هر چيز به كمّيّت اكتفا كرده است و حدّ براى آن معيّن فرموده ، مثلًا نماز پنج مرتبه ، روزه يك ماه ، زكات از نصاب معيّن ، ولى براى ذكر حدّى معيّن
--> ( 1 ) - اعراف ( 7 ) : 69 . ( 2 ) - اعراف ( 7 ) : 74 . ( 3 ) - احزاب ( 33 ) : 41 .